Negatieve ervaringen

In elke cultuur gelden er bepaalde normen rond gender, seksuele oriëntatie en relaties. Dit zijn sociale verwachtingen of afspraken. Je bent niet verplicht deze te volgen. Je kan de geldende normen in vraag stellen om gender, seksualiteit en relaties op je eigen manier te beleven.

Wanneer iemand zich buiten de traditionele M/V verwachtingen begeeft, reageren buitenstaanders soms eerder argwanend wanneer ze iets nog niet kennen. Daardoor komen LGBT+ personen vaker in aanraking met negatieve reacties of geweld dan heteroseksuele cisgender personen. Ook binnen de LGBT+ community ervaren sommige mensen moeilijkheden. Belangrijk is dat je niet alleen met je verhaal blijft zitten. Je mag je grenzen duidelijk bewaken en hebt recht op hulp en steun!

Ken je grenzen

De eerste stap in het voorkomen van negatieve ervaringen, is je eigen grenzen kennen en bewaken: opkomen voor jezelf! Dit begint met een positieve kijk op jezelf: Je bent het waard om voor op te komen! Op de pagina op zoek naar jezelf vind je tips over aanvaarding van je genderidentiteit en seksuele oriëntatie, het gebruik van labels en het wel of niet vertellen aan je omgeving. Wanneer je je goed in je vel voelt, ervaar je minder vaak nare reacties en blijf je stabieler wanneer je iets vervelends meemaakt. Je bent dan beter gewapend tegen anderen hun oordeel over jou.


Wat vind je prettig, en wat niet? Wanneer iemand je benadert op een manier die jij helemaal niet fijn vindt, overschrijdt deze persoon je grenzen. Deze grenzen zijn persoonlijk, dus enkel jij kan ze aangeven zodat een ander ze kan respecteren. Doe je dat niet, dan weten anderen soms niet dat ze je kwetsen. Niet iedereen heeft dezelfde grenzen als jij, dus het is belangrijk om te tonen wanneer jij bepaald gedrag niet prettig vindt.

Waar je grenzen liggen, is een zaak van buikgevoel. Wordt een grens overschreden, dan merk je dit aan je lichaam: je buik verkrampt, je hart slaat sneller, misschien adem je moeilijker of voel je plotse warmte, word je rood of spannen je spieren zich op. Je kan er ook onaangename gevoelens van krijgen (angst, woede, irritatie, schaamte...) en je anders gaan gedragen (oogcontact onderbreken, achteruitwijken, zenuwachtig lachen…). Dit zijn alarmsignalen dat iemand je grens overschrijdt. Deze alarmsignalen kan je leren herkennen.

Ook tijdens het daten en tijdens seks kan iemand je grenzen overschrijden. Lees er meer over bij seksueel grensoverschrijdend gedrag

 

Voorbeelden van ervaringen waarbij grenzen verschillen:

Anker
kenjegrenzen
  • Grapjes of scheldwoorden over LGBT+ personen zijn niet altijd kwaad bedoeld, maar kunnen jou mogelijks wel kwetsen.
  • Wanneer iemand (al dan niet bewust) verkeerde voornaamwoorden (hij/zij/die/..) of een verkeerde naam voor je blijft gebruiken, kan dit voor jou misschien als gebrek aan respect overkomen.
  • Intieme vragen op een onverwacht moment, bijvoorbeeld over je seksueel leven, kunnen ongewenst zijn.
  • Wanneer iemand vertrouwelijke info over jouw seksuele oriëntatie of genderidentiteit deelt met anderen, kan dit je kwetsen.
  • Wanneer iemand zich plots volledig anders tegenover je gedraagt nadat je hen vertelde over je genderidentiteit of seksuele voorkeur, kan dit hard aankomen.

          Waar liggen jouw grenzen?

Toen ik een keer naar een holebicafé ging, werd ik daar niet met open armen als biseksueel ontvangen. Ik kreeg daar te horen van een aantal homomannen dat ik nog niet wist dat ik homo was en dat mijn biseksualiteit gewoon een fase was. Dat is niet wat je wil horen natuurlijk.

Leopold

Bewaak je grenzen!

Als iemand je grenzen overschrijdt, is het belangrijk dat je dit toont! Mensen hebben meer respect voor mensen die hun grenzen aangeven. Ook ‘Nee’ durven zeggen is voor jezelf opkomen. Dit is niet altijd makkelijk, maar je kan het leren. Wat de beste strategie is, hangt van de situatie af: Ken je de ander en weet je hoe die gaat reageren? Is het beter om die persoon vriendelijk aan te spreken of kordaat? Confronteer je hen best onder vier ogen of met getuigen? Is een kwade blik voldoende of moet je er iets bij zeggen?

 
3 Tips: 
    Anker
    bewaakjegrenzen

    1. Wees duidelijk! Zeg zonder omwegen of vragen waarover het gaat, waarom iets moet veranderen en welk gedrag je in de plaats verwacht. Het is niet nodig om de ander te beledigen, belachelijk te maken of te bedreigen. Je mag het gedrag van de ander duidelijk afwijzen. Leg de focus op het ongewenste gedrag en niet op de persoon zelf. Gebruik hiervoor ‘ik’-boodschappen.

     

    2. Let op je lichaamstaal! Als je ernstig genomen wil worden, sta dan recht en neem ruimte in, kijk de ander in de ogen, blijf ernstig (opgelet, een glimlach ondermijnt dit!) en gebruik een vaste, neutrale en wat lagere stem. Je handen kunnen met gebaren onderstrepen wat je zegt. Als je wil dat iemand ergens mee stopt, toon dat dan met een ‘stop’-gebaar. Als je niet wil dat iemand je betast, neem dan hun hand weg. Ook als je op het eerste gezicht niet stoer lijkt, kan je met lichaamstaal verrassend uit de hoek komen.

     

    3. Oefen! Voor jezelf opkomen, kan je oefenen. Dit kan alleen of samen met iemand. Je begint best met simpele situaties. Je leert dan een persoon erop attent te maken dat je iets niet fijn vindt. In zulke situaties loop je weinig risico dat de ander het je kwalijk neemt. Je oefent grenzen stellen en wint tegelijkertijd aan zelfvertrouwen.

     

     

     

     

    • Google ‘opkomen voor jezelf’ of ‘assertiviteit oefenen’ voor meer oefeningen en tips, bijvoorbeeld over ‘nee' zeggen, grenzen stellen, het geven van kritiek, feedback of je mening.
       
    • In de bibliotheek vind je tientallen boeken hierover. Je bent lang niet de enige die hierop wil oefenen! Je kan ook een assertiviteitstraining volgen via je CLB, JAC, je werk, VDAB, je hulpverlener, je studiebegeleiding ... Vraag ernaar!
       
    • In de bundel ‘opvallen en rechtslaan’ vanaf p. 25 vind je tips over hoe ongewenst gedrag te herkennen en hierop te reageren.

     

     

     

     

     

     

     

     

     

      Hoe ik voor mezelf opkom? Dat hangt er erg vanaf wie die persoon voor mij is. Als dat iemand is die ik in mijn leven wil hebben, dan ga ik die onderwijzen daarover. Als dat iemand is die ik nooit meer ga tegenkomen dan ga ik die gewoon één keer op diens plaats zetten of een kort inzicht geven... Maar vaak laat ik het ook zo passeren. Ik probeer daar niet te veel bij stil te staan.

      Naomi

      Wat als iemand je grenzen overschrijdt?

      Voel je niet schuldig wanneer het je niet lukt om geweld of negatieve reacties af te weren. Ook als je voor jezelf probeert op te komen, kan het nog gebeuren dat je iets meemaakt waar je je niet goed bij voelt. De verantwoordelijkheid voor geweld ligt steeds bij de dader!

      Anker
      grenzenoverschreden

      Erover praten in je eigen omgeving

      Na een nare ervaring is het goed om te praten over wat je hebt meegemaakt en wat dat met jou deed. Een collega, vriend of familielid kan je steunen en helpen om je weer veiliger te voelen. Ook kunnen ze je helpen te voorkomen dat je dit opnieuw zou meemaken. Schaamte, schuldgevoel of angst maken het soms moeilijk om erover te praten. Daarom vind je hier enkele tips over hoe je een gesprek aangaat over geweld.

       

      Erover praten met een hulpverlener

      Soms is praten met een hulpverlener meer aangewezen dan een gesprek met vrienden of familie. Wanneer je iets onaangenaams meemaakt, heb je recht op professionele ondersteuning. Er bestaan verschillende vormen van ondersteuning: anoniem of niet, gratis of betalend, gefocust op je welzijn of op je rechten,... Jij kiest afhankelijk van jouw noden.

       

      Informatieve websites:
      • Op Slachtofferzorg.be vinden slachtoffers info en hulp op juridisch, praktisch en emotioneel vlak. Horenzienenpraten.be leert je meer over partnergeweld. Op Seksueelgeweld.be vind je heel wat informatie over seksueel geweld en de mogelijkheden om het te stoppen.
         
      • Op Wijsprekenvooronszelf.tumblr.com vind je getuigenissen van overlevers van seksueel misbruik. Je kan er zelf ook een getuigenis of boodschap toevoegen.
         
      • Child Focus bestrijdt beelden van kindermisbruik en alle andere vormen van seksuele uitbuiting. Hun website Childfocus.be en gratis noodnummer 116 000 is 24 uur op 24 bereikbaar.
      Opvang- en infolijnen via mail, chat en telefoon:
      • Lumi luistert en geeft info over hoe jij met jouw situatie aan de slag kan. Wat heb je meegemaakt en wat deed dit met jou? Wens je verdere stappen te ondernemen of zou je liever zo snel mogelijk verdergaan? De vrijwilliger zal geen kant-en-klare oplossing aanbieden, maar is er om samen met jou hierover na te denken. Bij Lumi kan je ook een officiële melding doen van wat je overkwam, gratis en anoniem.

      • Transgender Infopunt beantwoordt via mail of telefoon transgenderspecifieke vragen. Je kan ook een afspraak maken. Zij zijn eveneens een officieel meldpunt voor discriminatie. Hun werking is gratis en kan anoniem.  
         
      • Op 1712.be kan je terecht voor informatie, advies en doorverwijzing rond alle vormen van geweld en misbruik. Je kan bellen, chatten en mailen, gratis en anoniem. Op Seksueelgeweld.be kan je chatten wanneer je in aanraking kwam met seksueel geweld. 
         
      • Jongeren kunnen terecht op Nupraatikerover.be met vragen over seksueel misbruik. Je kan hier anoniem chatten. Ook Awel is er voor alle kinderen en jongeren. Awel luistert, voelt en denkt met je mee. Je kan hen gratis bereiken via telefoon, mail, chat en forum op Awel.be. Daarnaast kunnen jongeren ook terecht bij de Centra voor leerlingenbegeleiding: op elke school is een CLB-team aanwezig. Je kan chatten met hen via de CLB [email protected] op de website CLBchat.be.
         
      • Tele-Onthaal kan je 24u op 24 bereiken via het gratis nummer 106. Ook kan je dagelijks chatten. Meer info vind je op hun website Tele-onthaal.be.
      Op gesprek bij een hulpverlener:
      • Je kan bij het Centrum Algemeen Welzijnswerk (voor volwassenen) of Jongeren AdviesCentrum (voor jongeren) terecht met vragen over je welzijn, je rechten en plichten, persoonlijke, financiële of materiële problemen,... Het CAW heeft ook een dienst voor mensen die geweld meemaakten: Slachtofferhulp. Slachtofferhulp kan je zowel helpen met praktische zaken als een luisterend oor bieden voor jouw verhaal. Ook wanneer het geweld nog steeds aanwezig is, kunnen ze je begeleiden in de stappen die je kan nemen. Op caw.be/hoe-wij-helpen/begeleiding/slachtoffer-of-dader/slachtofferhulp/ vind je meer info over de werking van slachtofferhulp. Je kan het CAW bereiken via chat, mail en telefoon of op gesprek gaan. De hulpverlening kan anoniem en gratis. Meer info op caw.be en jac.be.
         

      • Wie seksueel geweld meemaakt(e) of iemand ondersteunt die dit meemaakt(e), kan terecht in de zorgcentra in Brussel, Luik en Gent. Deze vind je terug via seksueelgeweld.be/zorgcentra-na-seksueel-geweld-wat-voor-wie-waar 
         

      • Bij noodgevallen neem je best contact op met de politie op het noodnummer 112. Je lokale politiekantoor kan je terugvinden op politie.be/nl. De politie verleent opvang, informatie en bijstand aan slachtoffers met hun dienst Slachtofferbejegening. Hiervan kan je gratis gebruik maken wanneer je aangifte doet bij de politie. De dienst Slachtofferonthaal Justitie zorgt voor gratis begeleiding na het starten van een gerechtelijke procedure. 
         

      • Hebben je ervaringen een negatief effect op jou gehad? Heeft het iets diepers getriggerd, of zit je met veel vragen? Wanneer je wil praten over je ervaringen en je gevoelens en gedachten daarbij, kan je ook terecht bij een therapeut: deze vind je via de pagina hulpverlening
         

      Ervaar je een drempel om naar een hulpverlener te stappen? Twijfel je nog over het soort hulp dat je nodig hebt? Lees meer hierover op de pagina hulpverlening.

      .


      Je ervaring melden / een aangifte doen

      Wanneer iemand je grenzen overschrijdt, kan je dit melden bij instanties voor gelijke kansen of een aangifte doen bij de politie. Hier vind je waar je terecht kan om een melding of aangifte te doen. Je ervaring melden kan snel en anoniem. We moedigen je aan om te melden wat je overkomt, want:

      • Je komt op voor je rechten
        Verschillende uitingsvormen van trans- en holebifobie en discriminatie zijn strafbaar in België. Lees meer over wat discriminatie inhoudt en welke vormen van geweld strafbaar zijn onder het thema discriminatie. Wanneer je twijfelt of wat jou is overkomen strafbaar is, kan je nog steeds een melding doen. De meldpunten kunnen je uitleg geven en gepast doorverwijzen.
         

      • Je helpt cijfers in kaart te brengen
        Wanneer men weet hoeveel mensen in aanraking komen met holebi- en transfoob geweld of seksisme, kan er druk worden gezet op een (lokale) overheid, werkgever, school of vereniging om meer in te zetten op dit probleem, bijvoorbeeld door te werken aan een veilige omgeving voor lgbt+ personen. Jij helpt dus op lange termijn te voorkomen dat dit jou en anderen nog overkomt.
         

      • Je doet je verhaal
        Je ervaring neerschrijven of erover praten helpt je om die een plaats te geven in je leven. Wanneer je een klacht indient of een melding doet, kan je gebruikmaken van diensten die je begeleiden in het omgaan met je ervaring.

         

      Na negatieve ervaringen: Hoe ga je verder?

      Als je geweld of negatieve reacties op jouw kenmerken of keuzes ervaart, dan ga je soms twijfelen aan jezelf: “Hebben ze misschien toch gelijk? Ben ik toch echt verkeerd bezig, moet ik meer mijn best doen? Moet ik dan proberen me anders voor te doen?” Of je je goed in je vel voelt, wordt dus ook beïnvloed door de mate waarin anderen je accepteren zoals je bent. Negatieve ervaringen kunnen soms een knauw geven aan je zelfvertrouwen.

      Anker
      hoeverder

      Het is heel beangstigend wanneer ik merk dat ik mensen raak gewoon door mezelf te zijn. Dat dat genoeg is om mensen te triggeren. Sowieso doet dat wel iets met me en ik denk dat ik mezelf daardoor onvermijdelijk in vraag stel. Op een positieve of negatieve manier, het doet me nadenken over mezelf. Maar uiteindelijk is dat voor mij extra bevestiging dat het nodig is wat we doen, dat zichtbaar maken en meer aanvaard maken. Ik zal mezelf zeker niet censureren.

      Xander

      Als mensen kritiek hebben dan heb ik juist nog meer de neiging daar extra hard over te gaan, uit boosheid naar die mensen die vinden dat ik zus of zo moet zijn. Maar dat hangt er ook vanaf hoe ik me voel… Als ik een goeie dag heb dan lukt dat, en op andere momenten wou ik dat ik me kon wegsteken en denk ik ‘Hoe zie ik er nu uit? Ben ik wel vrouwelijk genoeg?’

      Carlien

      Sommige ervaringen kunnen stress en traumatische reacties teweegbrengen. Het kan zijn dat je een proces van rouw doorloopt, omwille van verlies van een deel van jezelf: je zelfwaarde, veiligheidsgevoel, naïviteit of spontaniteit. Verwerking verloopt gezond wanneer je een balans vindt tussen herinneren, herbeleven en je ervaring een plaats en betekenis geven. Wanneer je het gevoel hebt dat dit niet lukt, kan het goed zijn om hulp te zoeken. De bovenstaande hulpverleningskanalen kunnen je hierin helpen. Ook op Slachtofferzorg.be lees je meer over het verwerken van een ingrijpende gebeurtenis.


      Gun jezelf de tijd om je emoties aandacht te geven. Je kan ze neerschrijven of creatief uiten: Welke impact heeft je ervaring op jou? Voel je je nog veilig? Gedraag je je hetzelfde als voorheen? Probeer je minder op te vallen? Heb je gevoelens van schuld of schaamte? Boosheid? Rusteloosheid? Verdriet? Wat doen je herinneringen met je? Sluit je jezelf af van je omgeving? Kan je over niks anders meer praten of aandacht hebben?

       

      Geef zin aan wat je overkwam: Zet je je droevige gevoelens om naar iets positiefs en krachtigs.

      Je kan... 
       

      • Kiezen om meer afstand te nemen van bepaalde mensen en meer verbondenheid te zoeken naar andere mensen toe.
         
      • Deelnemen aan een praatgroep rond geweldervaringen
         
      • Een zine maken over je ervaring of een fenomeen in de samenleving dat daartoe bijdraagt. Dit boekje kan je voor jezelf maken en/of verspreiden in je vriendengroep, vereniging,.. Meer info over het maken van zines vanuit feministische ooghoek, vind je op Tweedesekse.wordpress.com.
         
      • Een actie opzetten voor meer inclusie of tegen uitsluiting en geweld.
         
      • Helpen het beleid in je vereniging, school, werk, sportclub,... te veranderen, zodat dit een veilige en aangename plek wordt voor jou.
         
      • Getuigen met jouw verhaal in scholen (vraag in je lokale Regenbooghuis naar de scholenwerking!)
         
      • Voor sommigen kan ook religie of spiritualiteit een grote steun bieden.
         
      • Verhalen of poëzie schrijven, muziek maken of een beeldend kunstwerk maken kan je dichter bij jezelf brengen. 
         
      • Slam poetry schrijven en voor een publiek brengen van vrienden of binnen een vereniging. Humor gebruiken om je verhalen mee naar buiten te brengen.
         
      • Contact zoeken met lotgenoten voor steun. Deze kan je terugvinden in verenigingen, via sociale media of via lotgenotengroepen. Lees meer op de pagina anderen ontmoeten en op de website Zelfhulp.be, waar je onder andere praatgroepen rond seksueel geweld en incest vindt.

      Het geloof is voor mij een houvast, het helpt me door moeilijke momenten. Allah heeft me zo gemaakt, als eervolle, zorgzame man… die op mannen valt. Ik geloof dat hij me zo gecreëerd heeft om mij en mijn omgeving iets te leren. Dit helpt me om mezelf te accepteren.

      Omar

      Ik heb toen ook fictieverhalen geschreven, waarin wel een deel van mijn ervaringen in verwerkt zijn. En dat deed me heel erg goed. Dat was een andere leefwereld, je leeft even in je eigen wereld, je eigen fictie. Je creëert mensen, die dingen doen. Ja, dan heb je ook controle over de dingen die gebeuren natuurlijk. Ja, dat heb ik ook een tijdlang gedaan… En doordat ik dat op papier had, kon ik dat delen met mensen.

      Leopold